Cinikayya Mai Saurin Gaske da Kripto: Fa'idodi da Hatsari

Tunanin cewa sauri daraja ne a kasuwannin kuɗi ba sabon abu ba ne, kodayake kayan aikin da muke amfani da su don cimma wannan gaskiyar sun canza tun daga fuka-fukan tsuntsaye zuwa igiyoyin fiber optics. Duk da haka, kodayake ana kallon ciniki mai saurin gaske (high frequency trading) a matsayin ci gaban ɗakunan uwar garken (server rooms) na ƙarni na 21, yana da tushe tun can da daɗewa. Kuna iya tunawa da farkon ƙarni na 19, lokacin da (kamar yadda labari ya nuna) membobin gidan banki na Rothschild suka yi amfani da tattabarun aika saƙo ko jiragen ruwa masu sauri don sanin sakamakon Yaƙin Waterloo kafin masu fafatawa da su. Gaskiya ne ko a'a, ƙa'idar tana da kyau: bayanai kuɗi ne, kuma duk wanda ya fara samun su shi ne ke yin nasara. Al'amarin isar da farashi ta nesa mai nisa ya samu gagarumin sauyi ta hanyar telegiraf, wanda ya ba da damar bayanan kuɗi su yi tafiya cikin sauri fiye da kowane jirgin ruwa ko doki mafi sauri, ta hakan ya sa duniya ta zama ƙarama kuma ya haifar da kasuwannin "waya" (wired markets) na farko.

Amma mafi mahimmancin lokacin sauyi — asalin abin da muka sani a yau a matsayin ciniki mai saurin gaske — ya zo ne a ƙarshen ƙarni na 20. Takamaiman lokacin sauyin shi ne lokacin da ya biyo bayan rugujewar kasuwar Wall Street ta 1987. Bayan rugujewar, NASDAQ ta ƙaddamar da wani tsari na dole da ake kira SOES wanda ya buƙaci a aiwatar da oda daidai yadda aka karɓe su daga hannun masu samar da kasuwa (market makers) da ke shiga ciki. Manufar ita ce tabbatar da cewa ƙananan masu saka hannun jari za su iya ci gaba da yin ciniki koda lokacin da kasuwa ta rikice, kuma masu samar da kasuwa za su iya daina amsa kiran wayoyinsu idan ba haka ba.

Sai dai, wannan tsarin yana da rauni wanda ya haifar da "SOES Bandits." Su ne ƴan kasuwa ɗaiɗaiku waɗanda suka gano cewa tsarin na'ura mai ƙwaƙwalwa yana haɗa oda cikin sauri fiye da yadda masu samar da kasuwa za su iya sabunta farashinsu. Ta hanyar zama a gaban na'urori da mayar da martani nan take ga labarai ko canjin farashi, waɗannan ƴan fashin za su iya "cinye" masu samar da kasuwa waɗanda suka yi jinkiri wajen sabunta farashin da suke bayarwa.

Wannan ne karon farko a tarihi da babban fifiko ba bayanan sirri ba ne, ko zurfafa bincike kan tushen tattalin arziki, ko hasashen tattalin arziki na dogon lokaci; gudu ne ya zama komai. A nan ne wasan ya canza har abada. Kuma tun daga lokacin, gasar ta kankama. Ya tashi daga shigar da bayanai da hannu zuwa amfani da tsarin lissafi na "algorithmic scripts", daga hanyoyin intanet na yau da kullum zuwa layukan "fiber optic" na musamman, kuma a karshe zuwa hasumiyar "microwave" da hanyoyin sadarwa na "laser" wadanda ke rage kankanin lokaci (microseconds) daga lokacin isar da sako. Manufar "SOES bandits", wato sauri ya fi wayo, ta kafu a matsayin daya daga cikin muhimman ginshikan tsarin kasuwannin zamani.

Yaushe Ya Fi Me

A can baya a duniyar zuba jari ta gargajiya, akwai wata tsohuwar doka: saya a farashi mai rahusa, sannan ka sayar a farashi mai tsada. Komai ya dogara ne kan "me," ba "yaya" ba. Wane kamfani ne ke da mafi kyawun riba? Wace kadara ce aka rage wa kima? Wane kaya ne ake nema aka rasa? Lokaci — wato "yaushe" — yana da muhimmanci, tabbas, amma yawanci ana kirga shi ne a kwanaki ko makonni ko watanni. Sayen hannun jari kwanaki kadan kafin lokaci ko bayan lokaci ba shi da wani tasiri idan aka yi la'akari da cewa zan rike shi na akalla shekaru goma. Zuwan ciniki mai saurin gaske (high frequency trading) ya juya wannan tunanin. A duniyar ciniki ta zamani mai amfani da kwamfuta, sau da yawa lokacin da ka saya ya fi abin da ka saya muhimmanci.

Wannan canjin yana da tasiri sosai. Idan ka sami rashin daidaiton farashi a kasuwa, wato kadarar da ta dan yi rahusa a wani dandalin musanya (exchange) fiye da wani, ba ruwan maganar ko ka sani ko ba ka sani ba. Ba ruwan maganar ko kana da kudin saya. Ba ruwan maganar ko kana da "gaskiya." Idan ba ka sami damar kammala cinikin ba a cikin wannan kankanin lokacin (microsecond) da gibin ya bayyana, to tamkar ba ka taba samun damar ba ne. "Me" ya dogara ne ga "yaushe," saboda wannan kadarar dama ce ta saye na kankanin lokaci mai matukar gajarta.

Idan ka makara da sakan ɗaya, farashin zai daidaita kuma kadarar ba za ta zama mai kyau don saya ba kuma. Wannan yana nufin abin da kake yanke shawarar saya a nan ya dogara ne kacokan akan lokacin da za ka iya sayan sa. Wannan ya haifar da rarrabuwar kasuwa gida biyu: duniyar mutane da ke aiki a kan ma'aunin lokacin ɗan adam, da kuma wani mataki na ɓoye mai tafiya kusan gudun haske inda mutum-mutumi (robots) ke fafatawa a kan ragowar riba da ke ɓacewa cikin ƙiftawar ido.

Wannan ya ma fi tsanani idan aka zo batun fannin kuɗaɗen intanet (cryptocurrency). Ba kamar kasuwar hannun jari ta gargajiya ba, wadda ke aiki a ƙayyadaddun sa'o'i da kwanakin mako, kasuwar crypto wata dabba ce da ba ta taɓa barci ba, har ma a ƙarshen mako. Ba ta taɓa rufewa ba, kuma tana warwatse a cikin daruruwan wuraren musayar kuɗi (exchanges) da dubban kadarori. Wannan rarrabuwar tana haifar da damammakin arbitrage marasa iyaka — inda Bitcoin zai iya zama mai rahusa da dala hamsin a wani wurin musayar kuɗi fiye da wani. A irin wannan duniyar, manyan kamfanoni mafi ƙarfi a Wall Street su ne tsarin lissafi na ciniki mai saurin gaske (high frequency trading algorithms). Suna bincika dubban littattafan oda (order books) a lokaci guda, suna yin ciniki a wurare daban-daban cikin ƙanƙanin lokacin da ɗan adam zai ɗauka don danna linzamin kwamfuta (mouse). Wannan, ga ɗan kasuwa na gari, yana nufin cewa kafin ka ga farashi ya fito a allon ka, galibi ya riga ya wuce yayi — kamar inuwar abin da ya wuce — tarihin inda farashin ya kasance ne maimakon inda yake a yanzu. Wannan gaskiyar ita kaɗai, tana mayar da ƙoƙarin tura USDT ko canzawa tsakanin wuraren musayar kuɗi ya zama wani mataki na dabara; idan gudun hada-hadar ka ya yi ƙasa da lokacin da "kasuwa" (wato mu mutane) ke ɗauka don yanke shawara game da wata kadara, to ka riga ka yi asarar dabarar.

Alfanun Ciniki Mai Saurin Gaske: Tsari a Cikin Ruɗani

Duk da mummunan sunan da ciniki mai saurin gaske (high frequency trading) yake da shi — a matsayin wasan mutum-mutumi da aka tsara don sace wa ƙananan masu zuba jari kuɗi — babu shakka akwai wasu fa'idodi masu gamsarwa idan tsarin yana da kyau. Ɗaya daga cikin alfanun shi ne samar da kwararar kuɗi (liquidity). A farkon kowace kasuwa, sayarwa mai saya (ko akasin haka) yana da wahala. "Spreads" — wato bambancin dake tsakanin abin da kake biya don sayen kuɗi da abin da kake samu idan ka sake sayar da shi ga dillalinka (broker) — na iya zama da yawa, wanda hakan ke nufin tuni ka fara asara don kawai ka buɗe ciniki. Yawancin masu ciniki na sauri (high frequency traders) suna aiki ne a matsayin masu samar da kasuwa (market makers). Ta hanyar sanya oda (limit orders) a kowane lokaci a ɓangarorin biyu na littafin ciniki, suna samar da yalwar kuɗi (liquidity) wanda masu ciniki na gama-gari ke amfana da shi. Amma idan kana ƙoƙarin sayen Ethereum ko Solana nan take, yawanci kana saye ne daga wani bot na sauri (high frequency bot) wanda ke farin cikin sayar maka da shi tare da ɗan ƙarin riba kaɗan.

Waɗannan tsare-tsaren lissafi (algorithms) suna ba da gagarumar gudunmawa wajen daidaita farashi. A kasuwa mai rarrabuwa kamar ta crypto, a gaskiya kalmar "lafiya" ko "rashin lafiya" ba ita ce ta dace a yi amfani da ita ba wajen magana kan kadarar da ke da farashi daban-daban sosai daga wannan musayar (exchange) zuwa waccan saboda wani dalili. Wannan yana haifar da ruɗani da rashin inganci. Ta hanyar bin wannan tsari, HFTs suna taka rawar garkuwar jiki ta kasuwa, suna magance rashin inganci nan take. Idan wata musaya (exchange) a Asiya tana ba da farashi mafi girma fiye da musaya a Turai, to bots za su sayar kai tsaye a musayar mai tsada sannan su saya a mai sauƙi, ta yadda za su daidaita su a duk faɗin duniya. Wannan yana faruwa cikin sauri sosai ta yadda ga mai kallo na yau da kullum, zai ga kamar farashin duniya yana tafiya ne a tare. A lokaci guda, hakan yana sa ciniki ya zama mai rahusa ga kowa. Shi ya sa idan za ka yi tura USDT ko yin ciniki, farashin da kake gani tabbas shi ne farashin kasuwar duniya na "adalci", ba wai farashin da ya takaita ga musayar yankinka ba.

Wata fa'idar da ba a cika magana a kanta ba ita ce rage saurin sauyin farashi (volatility) a kasuwanni na yau da kullum. Faɗuwar farashi farat ɗaya (flash crashes) sakamako ne na HFT, duk da haka, akan sami yalwar kuɗi (liquidity) mai yawa a cikin littafin ciniki yayin lokutan ciniki na yau da kullum a matsayin kariya. Waɗancan manyan odar sayarwa waɗanda za su iya ruguza kasuwa mai rauni, ana samun kariya gare su ta hanyar dubban ƙananan odar saye daga tsare-tsaren lissafi (algorithms) na HFT. Suna sauƙaƙa tafiyar, suna canza jadawali daga wani abu da yake kama da hoton bugun zuciyar wanda ciwon zuciya ya kama zuwa layuka masu sauƙin fahimta. Wannan yana da matukar muhimmanci ga masu saka hannun jari na hukumomi. Idan ba za ka iya shiga da fita daga kasuwanci ba tare da canza farashin da kashi goma cikin ɗari ba, manyan asusun kuɗi ba za su shigo harkar crypto ba. HFT yana kawo wadatar kuɗi (liquidity) da ake buƙata wanda ke ba wa "manyan masu kuɗi" damar yin kasuwanci, kuma yana haifar da haɓaka ga duk wanda ke da hannu a ciki.

Hatsarin: Filin Daga Wanda Mutane Ba Su Da Amfani a Cikinsa

Amma kada mutum ya kalli wannan a matsayin wani kyakkyawan yanayi kawai. Hatsarin ciniki mai saurin gaske (high frequency trading) gaskiya ne kuma ga talakan mai saka hannun jari; abin yana sanyaya gwiwa kwarai. Babban barazanar ita ce rashin yiwuwar yin gogayya kwata-kwata. Idan, aƙalla a duniyar yau, ba ka da tabbaci ɗari bisa ɗari cewa wani kuɗin intanet (coin) zai yi nasara a nan gaba — kuma sai dai idan kana da wasu bayanan sirri game da shi — yin takara a filin da saurin martanin abokan hamayyarka ya zarce na ɗan adam nesa ba kusa ba, koda kuwa an yi amfani da mutum-mutumin kwamfuta (bots) na doka, tamkar yarda da kaye ne kawai. Ba kwamfutoci masu sauri ba ne kawai, a'a, injina ne da aka ajiye su a cikin cibiyoyin bayanai (data centers) guda ɗaya da na'urorin uwar garken musayar kuɗi (exchange servers) don rage jinkiri (latency) — wato lokacin da sigina ke ɗauka don tafiya ta wayar jan ƙarfe. Suna dogara ne akan hasumiyar microwave saboda raƙuman rediyo suna tafiya da sauri ta iska fiye da yadda haske ke tafiya ta fiber na gilashi.

Wannan yana samar da tsari mai matakai biyu inda rukunin "retail" (masu saka hannun jari na gama-gari) koyaushe za su riƙa yin aiki bisa labaran jiya. Kafin wani babban labari ya bayyana a shafinka na Twitter, ko kuma wani sanarwa ya buga a wayarka game da tashin farashin kwangilar waken soya (soybean futures), tsarin lissafin HFT (algorithms) sun riga sun karanta bayanan, sun tantance yanayin da ke ciki, sun gudanar da dubban cinikai, sannan sun rufe kasuwancinsu. A zahiri, kana biyan kuɗin shararsu ne kawai. Wannan gaskiyar tana iya sa mutane su fice daga harkar gaba ɗaya.

Me ya sa za ka yi cinikin yau da kullum (day trade) alhalin ka san cewa a teburin wasan karta (poker), kana wasa ne da abokin hamayya wanda zai iya ganin katunanka kuma ya matsar da kudadensa (chips) tun kafin ma ka dauki katin? Nauyin tunani na kasancewa a kullum ana yi maka “front-run” (inda bots ke hango oda dinka tana zuwa su riga ka shiga gabanta) na iya korar masu hannun jari na gaske daga kasuwar.

Sannan kudaden gudanar da wannan ciniki suna da yawa kwarai da gaske. Muna magana ne a kan miliyoyin daloli na kudin na'urori (hardware), manhajoji (software) da kuma kudin filaye ko gine-gine don ajiye saba (server). Wannan yana karkatar da riba zuwa ga wasu kalilan din manyan kamfanoni, wanda hakan ke raunana manufar raba damar da cryptocurrency ke da ita ga kowa. Sannan kuma akwai hadarin tsarin (systemic risk). Idan har HFT na iya rage sauyin farashi (volatility) a lokacin da kasuwa ke da natsuwa, to tana iya kara rura wutar sauyin a lokacin tashin hankali. An tsara algorithms ne don su kare kansu. Idan suka hango wata matsala ta na'ura ko faduwar farashi farat daya, za su iya amfani da dukkan karfinsu a lokaci guda ta hanyar janye kudaden musaya (liquidity) — ko kuma “kudaden musayar su bace kawai.”

Wani misali mai ban tsoro na wannan hadarin shi ne sanannen “Flash Crash” da ya faru a ranar 6 ga Mayu, 2010 a kasuwar hannun jari ta gargajiya — wani babban gargadi ga duniyar crypto. Cikin 'yan mintoci kadan, ma'aunin Dow Jones Industrial Average ya fadi da kusan maki 1,000, inda ya share darajar da ta ninka abin da kasashe kanana da dama ke samarwa a shekara guda — sai dai kuma mafi yawancin darajar ta dawo jim kadan bayan hakan. Ba wai hakan ya faru ne saboda sauye-sauyen tattalin arziki na asali ba; wani jerin martani ne na bots na algorithm masu saurin gaske (high frequency) da ke ciniki da juna a cikin wani yanayi na hargitsi. A duniyar crypto, wadda ba bakuwa ba ce ga karancin dokoki da kuma karancin matakan dakatar da ciniki (circuit breakers), hadarin faruwar irin wannan lamari ya ma fi girma. Ikon amfani da bashi (leverage) yana da girma sosai har ta kai ga cewa kuskure guda ɗaya a tsarin kwamfuta ko kuma dabarun (algorithm) masu cin zali na iya haifar da jerin gwanon rufe asusu (liquidations) wanda ke goge biliyoyin daloli a cikin daƙiƙu — yayin da ’yan kasuwa mutane ke kallon fuskokin kwamfutocinsu cikin firgici yayin da jarin su ke narkewa kafin ma su kai ga lalubo maballin “sayarwa” (sell).

Har Yanzu Ana Bukatar Shigar Dan Adam

Duk da haka, injina ba su mamaye komai ba tukunna. Abin farin ciki, ciniki mai saurin gaske (high frequency trading) yana da nasa matsalolin, raunuka, da kuma iyakoki a wasu fannoni. Irin wannan tsarin ba sanda ce ta sihiri da ke samar da kuɗi a kowane lokaci ba. Na farko, HFT yana da rauni sosai idan aka zo batun abubuwan da ba a tsammata ba (black swan events) ko kuma abubuwan da ke faruwa sau ɗaya a rayuwa. Dabarun lissafi (algorithms) sun dogara ne kan bayanan baya da kuma hasashen abin da ka iya faruwa. Suna amfani da ra'ayin cewa abin da ya faru a baya zai sake faruwa a nan gaba. Idan wani abu da ba a taɓa gani ba ya faru — kamar annobar duniya, babban yaƙi, ko kuma sabon nau'in haramcin doka — mutum-mutumi (robots) sukan fita daga hayyacinsu. Kuma ba su da “hankali na yau da kullum.” Suna iya yin asarar miliyoyin daloli a cikin daƙiƙu ta hanyar rashin fahimtar yanayin da ɗan adam zai gane nan take a matsayin sabon abu ko kuskure.

Bugu da ƙari, HFT yana aiki ne kawai a wasu takaitattun wurare. Yana buƙatar kasuwa mai yawan hada-hadar kuɗi da kuma sauƙin canjin kuɗi (liquidity) kafin ya yi aiki. Ba ya yin aiki yadda ya kamata a duniyar ƙananan kuɗaɗen intanet (micro-cap coins) ko kuma wasu sabbin kuɗaɗen DeFi (decentralized finance) inda yawan ciniki ke tashi da faɗuwa ba tare da tsari ba. A cikin waɗannan “kurmin daji marasa liquidity,” har yanzu ɗan adam mai ciniki ne sarkin dajin. Ba za ka iya sarrafa wannan tsarin ba a kasuwar da ciniki guda ɗaya zai iya canza farashi da kashi hamsin cikin ɗari. Haka kuma, ba zai iya fahimtar yanayin al'umma ba, ko ƙwazon ƙungiyar masu haɓaka fasaha (developers), ko kuma yadda wani sanannen kuɗi zai iya zama abin barkwanci (memeable). Waɗannan abubuwa ne na ɗan adam waɗanda mutum ne kawai zai iya fahimtar su.

Sannan akwai batun “cunkoso.” Yayin da kamfanoni da dama ke shiga harkar HFT, ribar da ake samu tana raguwa. Suna fara takaddama a tsakaninsu don samun ƙananan rabo daga abin da ake samu, sannan daga ƙarshe komai ya ruguje.

Wannan cikar kasuwa tana tabbatar da cewa kwanakin "sauƙin kuɗi" na HFT sun riga sun wuce, kuma manyan ƙwararru ne kawai suka rage. Wannan yana ba da sarari sosai ga wasu dabarun daban. Ba batun sauri ba ne kawai; batun tsawon lokaci ne ma. Mutum-mutumi na iya zama mafi sauri a cikin daƙiƙa guda, amma ya zama mafi jinkiri a cikin shekaru goma.

Kammalawa: Iyakoki Tsakanin Injinan Da Ba Su Da Tausayi

A ƙarshe dai, kasuwa ba komai ba ce illa jerin yanayin tunanin ɗan adam. Tsoro da kwaɗayi, fata da yanke ƙauna ne ke tafiyar da irin waɗannan kasuwannin. Muddin kasuwa tana gudana bisa jin daɗi da bacin rai, mutum-mutumi marasa tausayi ba za su taɓa iya yanke shawara mai kyau ba — ko da kuwa yaya saurin waɗannan shawarwarin yake. Mutum-mutumi na iya yin lissafi da gano matsakaicin farashi (moving average), amma ba shi da ikon jin tsoro a sararin samaniya ko jin daɗin da ake ciki lokacin da kasuwa ke tashi (bull run). Bai san dalilin da ya sa wani labari ya burge tunanin jama'a ba. Yana amfani da bayanai ne (data), ba labari ba. Kuma a zahiri, kuɗi wani labari ne da dukkanmu muka amince mu yi imani da shi.

Mai ciniki ɗan adam bai daina yayi ba. Sai dai kawai yanzu mutane ne ke yin aikin. Mu ba masu tseren gajeren lokaci ba ne kuma; mu ne masu nuna hanya (navigators). Dole ne kuma mu duba bayan hayaniyar jadawalin daƙiƙa (microsecond charts) mu mayar da hankali kan abin da ke gaba. Yayin da mutum-mutumi ke fafutukar neman ragowar abinci na daidaita asusu (rebalancing), mutane za su iya mayar da hankali kan babban abincin: ƙimar asali (fundamental value) da kuma tsawon lokacin da duniya za ta ɗauka tana amfani da canje-canjen fasaha. Ta wannan hanyar, muna rayuwa tare da injina, muna amfani da kuɗinmu (liquidity) don shiga da fita daga raɗaɗi da damuwa game da yakininmu na dogon lokaci.

Game da maganar shiga da fita, kayan aikin yau da kullum da muke amfani da su don mu'amala da wannan duniya mai saurin gaske suna da mahimmanci, idan ma ba su fi kowace dabarar ciniki mahimmanci ba. A lokacin tura kuɗi, sauri da inganci suna da matuƙar mahimmanci. A nan ne wani abu kamar Netts Transfer Tool yake da amfani.

Wannan kayan aikin yana ba da damar tura kuɗi ba tare da biyan kuɗin Energy ba, kuma zai taimaka wa masu amfani su kauce wa wata babbar matsala a tsarin TRON, wato "Energy Wall". Idan zan tura USDT a tsarin TRON, idan ba ni da isasshen TRX na biyan Energy, tura kuɗin nawa zai faskara ko kuma ya cinye kuɗi masu yawa. Wannan wani yanayi ne na "kaka-ni-kayi," inda kake da kuɗi amma ba za ka iya tura su ba. Netts yana kawar da wannan sarƙakiyar kuma yana ba ka damar biyan kuɗin tura saƙo kawai da USDT, ba tare da damuwa game da TRX ko energy ba. Yana yin iyakacin ƙoƙarinsa don ganin yadda ake tura kuɗin ya kasance cikin sauƙi kamar lokacin da ake tura su, kuma domin tura USDT ɗinka ya kasance ba tare da matsalolin fasaha ba.