Crypto da Yan Fashin Teku: Kasuwannin Boye da Suka Ki Mutuwa

Shahararren nan Bartholomew Roberts bai taba kashe ko sisi daga dukiyarsa da ya tara ba. An haife shi da sunan John Roberts (a shekara ta 1682), a wani kauye a Wales, kuma har zuwa wannan lokaci bai taba samun aiki mai alfanu ba har zuwa 1719 — ta hanyar wasu yanayi masu ban sha'awa bayan yan fashin teku sun kama shi a gabar tekun Yammacin Afirka — inda ya sake fasalta kansa a matsayin dan fashin teku da ya fi kowa samun nasara a dukkan Zamanin Zinare na Yan Fashin Teku.

Sakamakon dabi'arsa ta son ganin komai ya tafi daidai, ya kwace jiragen ruwa sama da 400 a gabar tekun Amurka da Yammacin Afirka cikin shekaru uku, ya kafa nasa ka'idojin dabi'a ga mutanensa, kuma ya gudanar da lamuransa kamar wata rundunar soji. Jirgin yakin Royal Navy mai suna HMS Swallow ya gano rundunarsa a Cape Lopez a ranar 10 ga Fabrairu, 1722, yayin da yawancin ma'aikatan ke farfadowa daga buguwar giyar dare. Harbin farko na bindiga ya kashe Roberts nan take da ruwan dalma. Abokansa sun jefa gawarsa a cikin teku. Sauran yan fashin teku 272 an kama su aka yi musu shari'a a Cape Coast Castle, inda aka kashe dukkaninsu ban da mutum 52 a shari'a guda daya. Ya yi shekaru uku yana fashi da sata.

Sun mamaye labarai na tsawon sama da shekaru biyu har sai da aka far wa Edward Teach — Blackbeard — aka kashe shi a watan Nuwamba 1718. Sun dauki kansa a matsayin kofin nasara, suka rataye shi a gaban jirgin ruwan sojan ruwa. A shekara ta 1701 aka kama Captain William Kidd, aka tura shi London aka rataye shi a Execution Dock da ke Wapping. An nuna gawarsa a cikin keji da aka daure a saman Kogin Thames har tsawon shekaru uku domin ya zama gargadi ga duk wani ma'aikacin jirgin ruwa da ke wucewa — wani mataki na musamman da aka tsara, ba wai kuskure ba, don tabbatar da cewa dimbin ma'aikatan jirgin ruwa sun ga sakamakon da idonsu. A shekarun 1740 AD Calico Jack Rackham aka rataye shi a Jamaica, kuma an kama Charles Vane, aka yi masa shari'a sannan aka rataye shi a Port Royal a 1721. Ban da yan kalilan, mutanen da tarihi ya zaba ya daukaka sun mutu ne a fada ko kuma aka rataye su a bainar jama'a cikin yan shekaru bayan fashinsu na farko.

Babu daya daga cikinsu da ya yi amfani da boye sunansa domin ado kawai. Fasaha ce ta tsira da rai. Fashin teku laifi ne da ake hukuntawa da kisa a karkashin dokar teku ta Ingila — babu batun sassaucin shari'a, babu ragin hukunci don kyakkyawar dabi'a, kuma babu tara a madadin kisa. Kisa, yawanci ta hanyar rataya, a wuraren gabar teku da aka zaba domin duk wani ma'aikacin jirgi ya gani da kyau. Boye ainihin kai, sunayen bogi na yaki da zama a bayan gwamnatocin da ke amsa umarni da kuma masu binciken tashar jiragen ruwa masu biyayya wadanda ba sa binciken kaya ko kaftin din — wannan shi ne tushen tsira a sana'ar da aka gina a kan tsoro inda tonon asiri ke nufin mutuwa. Har zuwa lokacin, babu wata kariya. Ko dai ka bace, ko kuma ba za ka dade ba.

Tun daga lokacin da dan fashin teku na farko ya sace kaya kuma yake bukatar hanyar sayar da su a asirce, guje wa fallasa daga ganin darajarsu ta kare a kasuwar boye ya kasance babbar matsalar laifukan teku. Dabarun magance matsalar sun ci gaba. Amma matsalar ba ta sauya ba. Babu wanda ke sake rataye yan fashin teku a Execution Dock. A gefe guda, dan fashin teku na Somaliya da aka yanke wa hukunci a karkashin dokokin hana fashin teku na tarayyar Amurka: shekaru da dama a kurkuku. Barazanar kisa ta ragu. Amma dabarar kudi iri daya ce. Kuma fasahar da wadannan masu laifi suka gano ba da gangan ba don magance ta, ita ce ainihin wacce yawancin sauran duniya suka kwashe makamashi mai yawa suna muhawara a kanta.

Tekun Yana Nan Yadda Yake, Littafin Rubuta Kudi Ne Kawai Ya Canza

Fashin teku bai taba tsayawa ba a hakika. A karshen shekarun 2000, fashin tekun Somaliya ya zama matsalar gaggawa ta duniya: a lokacin da lamarin ya fi kamari a 2011, yan fashin teku da ke da jiragen ruwa sama da 30 da ma'aikata sama da 700 a matsayin garkuwa a kowane lokaci sun kwashe matsakaicin $7bn a shekara daga tattalin arzikin duniya a kudin fansa, kudaden sauya hanya da kudaden inshora. Amma gaba daya, wannan kokari na dakile su ya yi aiki ne kawai a bangare guda kuma na dan wani lokaci. A cikin 2025, ICC International Maritime Bureau ta yi rajistar aukuwar fashin teku da fashi da makami 137 a kan jiragen ruwa: karuwa idan aka kwatanta da 116 a 2024 da 120 a 2023 — mafi yawa tun daga 2021. Daga cikin wadannan aukuwar 137, an haura jiragen ruwa 121, an kwace hudu gaba daya, yayin da aka sace ma'aikata 25 sannan aka yi garkuwa da 46. Mashigin tekun Guinea na Yammacin Afirka ya sami aukuwa 21, ciki har da ma'aikata 23 da aka sace a lokuta hudu daban-daban. Zuwa farkon 2026 abubuwan da ke faruwa a gabar tekun Somaliya sun sake karuwa sakamakon mayar da sojojin ruwa zuwa mashigin Hormuz, wani gurbi na tsaro wanda kungiyoyin yan fashin teku suka yi gaggawar shiga.

Hanyoyin hada-hadar kudi da ke tafiyar da fashin teku na zamani sun canza daidai da yadda barazanar kanta ta canza. Ana biyan fansa da kudaden ramuwar gayya ta hanyoyin hawala da ba na ka'ida ba har yanzu. Abin da ya canza shi ne abin da ke saman su: mayar da kudaden haram zuwa kadarorin dijital, suna ketare iyakoki a cikin dakika kadan, ba sa bukatar asusun banki na tsakiya kuma suna barin bayanan da ba za a iya goge su ba a bainar jama'a — idan masu bincike suna da kayan aikin da suka dace, da kuma ikon shari'a.

An nuna wannan a fili a yayin shari'ar MV Ruen. A ranar 14 ga Disamba, yan fashin tekun Somaliya sun kwace babban jirgin ruwa (mai tutar Malta) a Tekun Larabawa kusan mil 700 na teku gabas da Bosaso — kwace babban jirgin kasuwanci na farko da suka samu nasara tun 2017. Yan fashin teku 35 masu dauke da makamai sun yi amfani da jirgin wajen garkuwa da ma'aikata 17, inda ya zama babban jirgi na kaddamar da hare-hare. A watan Maris 2024, Sojojin Ruwa na Indiya suka tare jirgin. Bayan ruwan wuta daga yan fashin tekun — wadanda suka harbo jirgi mara matuki na leken asiri tare da yin artabu da jirgin yakin — sojojin ruwa na MARCOS sun kaddamar da aiki da ya kwashe sama da awanni 40 wanda ya tilasta wa dukkan yan fashin teku 35 mika wuya, ba tare da asarar rayukan ma'aikata ba. Jirgin yana dauke da kusan tan 37,800 na kaya da darajarsu ta kai kusan $1 million. An kai yan fashin teku 35 zuwa Mumbai don fuskantar shari'a - shari'ar irin wannan ta farko a kotunan Indiya cikin shekaru goma. Manazarta tsaron teku sun ce tsarin kungiyar ya nuna akwai tallafi daga kasashen waje; kudaden da suka fito daga irin wadannan masu goyon baya, idan an yi su ta hanyar crypto, da alama sun bi ta musayar kudi da ba su da tsauraran ka'idojin yaki da halatta kudin haram.

Harin da Houthi suka kai a Jan Teku ya ba da misali mai karfi da inganci. Daga karshen shekarar 2023 har zuwa hare-hare 100 a kan jiragen kasuwanci aka kai a cikin watanni shida kacal (kayan teku na fiye da dala tiriliyan daya daga Oktoba 23 zuwa Mayu na wannan shekarar abin ya shafa). Afrilu 2025 – Ofishin Kula da Kadarorin Kasashen Waje na Ma'aikatar Kudi ta Amurka (OFAC) ya sanya takunkumi a kan adiresoshin walat din crypto guda takwas da ke da alaka da hanyar kudi ta Houthi. Wani bincike da TRM Labs ya yi a kan wadannan adiresoshi takwas — dukkansu a kan hanyar sadarwa ta TRON kuma yawancinsu na dauke da USDT — ya nuna kusan darajar $900 million na kudaden da aka tura zuwa ga kungiyoyi masu hadari sosai, wadanda aka riga aka kakaba wa takunkumi kamar wani dillalin Rasha da ke sayar da UAVs ta hanyar musayarsa ta Garantex. Elliptic kuma ta gano alakar daban-daban tsakanin Huione Pay, wani dandalin biyan kudi na Cambodia da ke da alaka da manyan tsare-tsaren halatta kudin haram, da walat-walat masu alaka da Houthi. Kudade don siyan makaman da suka ba da damar kai hare-haren jirage marasa matuki a kan jiragen daukar kwantena sun kasance suna bi ta hanyar sadarwa guda daya da masu amfani da USDT na yau da kullun ke bi kowace rana ta mako.

Abin da Hukumomin Suka Gano a Hakika

Alakar da ke tsakanin cryptocurrency da laifukan teku da aka tsara an rubuta ta a cikin rahotannin hukuma na cibiyoyi da ke da kasafin kudi na musamman don gano da bin wadannan kudaden.

A kallo na farko, yana iya zama da wuya a fahimci babban lambar da ke kan rahoton Chainalysis na 2026 Crypto Crime Report: adiresoshin crypto na haram sun karbi akalla $154 billion a 2025 — karuwar kashi 162 bisa dari kan adadin shekarar da ta gabata na $57.2 billion. Babban abin da ya haifar da hakan shi ne hauhawar kashi 694% a ayyukan da suka shafi kungiyoyin da aka kakaba wa takunkumi: hukumomin gwamnati da wakilansu na kudi da ke amfani da kadarorin dijital don kauce wa tsarin takunkumin kasa da kasa. Amincewa da stablecoins — sabbin kayan aiki da suka ba masu amfani ainihin abin da suke nema (daidaiton farashi, saukin tafiya tsakanin kasashe da rashin dogaro ga bankunan tsakiya), kuma a yanzu sun zama kashi 84 na dukkan jimillar kudaden ma'amala na haram har zuwa 2025. Duk da haka, kason haram na jimillar ma'amalar kan-chain yana kasa da 1%.

Hukumar Ayyukan Kudi — FATF — a cikin akalla rahotannin tantancewa da yawa sun bayyana yadda kudaden laifukan fashi ke shiga cikin tsarin crypto. Ana biyan kudin fansa, a mayar da su kadarorin dijital a cikin awanni kadan, a zagaya su ta hanyar walat daban-daban sannan a cire su ta hanyar dillalan peer-to-peer a yankunan da doka ba ta cika aiki ba. Rahoton hadin gwiwa na 2024 na Ofishin Majalisar Dinkin Duniya kan Magunguna da Laifuka (UNODC) kan laifukan da suka ketare iyakoki ya gano amfani da cryptocurrency wajen biyan kudin fansa ta hanyar kungiyoyin fashin teku na Gulf of Guinea, gami da hanyoyin da aka bi a abubuwan da suka faru da dama tsakanin 2021 da 2024 inda aka biya wasu kudaden a matsayin transfer na USDT da aka tura ta hanyar tsakani da ya fi karfin ikon jami'an tsaro na kasashen da abin ya shafa.

Akwai rukunin mutane da ba su taba satar komai ba, ba su taba daukar nauyin harin jirgi mara matuki ba, kuma ba su taba kusantar aikin dan fashin tekun Somaliya ba. Har yanzu suna biyan wani bangare na kudin yau da kullun, wanda ke zuwa bayan masu laifi sun gano cryptocurrency.

Wani da ke son tura wasu daruruwan daloli na stablecoins ga dan uwa a yanzu yana fuskantar tsarin bin ka'ida wanda da zai zama kamar wuce gona da iri shekaru goma da suka gabata. Matsin lamba na dokoki sakamakon cutarwar da aka tabbatar ta halatta kudin haram da kudaden haram ya tilasta wa musayar kudi da ke hidimtawa jama'a su rika tantance ainihin mutum, sa ido kan ma'amala, tambayoyi kan tushen kudi, da kuma tantancewa a jerin takunkumi da ke karuwa da kowace kungiya da aka kara. Ko janyewar kudi da na'ura mai kwakwalwa ta kama kanta na iya sa asusu ya daina aiki na kwanaki. Idan har ka tura kudi zuwa wani adireshi da ya karbi kudi yan matakai kadan daga wani abu da aka yi wa alama a matsayin mai tuhuma, binciken na iya daukar kwanaki kafin ya kammala.

Yana da sauki a fahimci dalilin da ya sa irin wannan dabi'a ke haifar da bacin rai ga masu amfani da crypto na yau da kullun. Martani ga laifukan da wasu ka iya aikatawa yana sa su ji kamar ana daukar su a matsayin wadanda ake zargi don kawai sun zabi tsarin kudi da ba ya bukatar masu tsaron kofa na hukumomi. Dukkan abubuwan da ke sa crypto ya zama mai ban sha'awa ga masu laifi — boye sunaye, rashin daskarar da kudi ba tare da izini ba, tafiya cikin sauki tsakanin kasashe — su ne ainihin abubuwan da mutane da yawa da aka ware daga tsarin kudi na gargajiya ke dogaro da su. Wannan ba ya halatta fashin teku, kuma kun san hakan. Saboda haka hakan ya kuma bayyana dalilin da ya sa illar martanin dokoki ta shafi kowa da kowa.

Mafi amfanin batun — kuma wanda ba a cika bayyanawa ba — shi ne cewa tsarin AML ya inganta sosai a ainihin aikinsa. Yana aiki, duk da matsalar da yake sanyawa a ma'amaloli na gaskiya. Ba daidai ba dari bisa dari. Ba da sauri sosai ba. Amma yana aiki. Ga masu amfani na yau da kullun, muna kuma bukatar mu watsar da hujjar cewa crypto ya fi tsarin kudi na gargajiya muni: saurin sasanta kudi tsakanin kasashe, kudin tura kudi da samun dama ga wadanda ba su da asusun banki ba sa gushewa saboda abin da masu laifi za su yi da wadannan hanyoyin. Tambayar da ta dace ita ce: shin ya zama daidai a yi hakuri da cin zarafin yayin da ake aiki don gina ingantattun kayan aiki da za su yaki shi, saboda halaltattun manufofin wadannan ayyuka? Shaidu sun nuna cewa eh.

Littafin Kudi Yana Tunawa

Fassara mafi muni game da crypto da laifi — cewa blockchain yana ba da kariya ta dindindin daga sakamako ga duk wanda ya san yadda ake amfani da shi — ya tabbatar ba gaskiya ba ne. Kudi ba ya bace a kan blockchain. Kudi yana barin tarihi, rubutaccen bayani mai saukin samu wanda zai zama hanya daya tilo da masu bincike za su iya bi a duk lokacin da suka ga dama, koda kuwa bayan shekaru da yawa da faruwar lamarin.

Wata babbar shari'a ta taimaka wajen tabbatar da wannan a cikin 2024 yayin yanke wa Ilya Lichtenstein hukunci. A harin kutse na 2016 na Bitfinex, an saci Bitcoin 119,754. Lichtenstein da matarsa Heather Morgan sun boye kudaden ta hanyar walat da yawa, ayyukan hada kudi (mixers), da asusun musaya na jabu tsawon shekaru. Masu binciken nazarin blockchain sun bibiyi kudin ta cikin shekaru shida na boye-boye da gangan kuma suka samu nasarar yanke masa hukunci a kotun tarayya. Lichtenstein ya sami daurin shekaru biyar. Kudaden ba su bace ba — sun kasance a cikin tsarin lissafin.

Irin wannan ka'idar ta bayyana ta hanyar rufe Hydra a shekarar 2022 — wani dandalin darknet na harshen Rashanci wanda ya sarrafa kimanin darajar $5.2 billion na cryptocurrency a tsawon rayuwarsa. Masu bincike a Jamus da Amurka sun bibiyi hanyar kan-chain don gina tsarin kudi na dandalin, suka kama masu shi, suka kwace na'urorinsu (servers) tare da kwace kimanin yuro miliyan 23 a cikin Bitcoin. Tsawon shekaru, dandalin ya yi aiki a kan zaton cewa kasancewarsa a wurare daban-daban da sarkakiyarsa ta fasaha sun sa ba za a iya taba shi ba. Ashe ba haka ba ne. Haka kuma, takunkumin (Afrilu 2025) na rukunin walat na Houthi ya tabbatar da wannan ka'ida a babban sikelin — kamfanonin nazarin blockchain sun bibiyi hadadden tsarin ma'amala da ke ratsa wurare daban-daban tare da hada alaka da mutanen zahiri — dillalan makamai, masu halatta kudin haram, ma'aikatan musayar kudi — a muhimman wurare har ma a kasashe da dama da ba sa ba da hadin kai.

Hanyoyin boye-boye da masu laifi suka dogara da su sosai, an toshe su ta hanyar tsarin kasa da kasa. An kaddamar da shi a cikin 2026, Crypto Asset Reporting Framework ya ba da damar musayar bayanai ta atomatik tsakanin kasashe a karon farko tare da fadada tsarin da ke bai wa masu bincike damar bin kudi a kan iyakoki. Ka'idar FATF Travel Rule — wacce ta wajabta wa musayar kudi tura bayanan tantancewa tare da ma'amaloli da suka wuce adadin da aka kayyade — tana samun karbuwa a duniya tare da daidaito tsakanin manyan kasashe masu karfin tattalin arziki. Babu daya daga cikin wadannan da ya kawar da matsalar gaba daya. Idan ba za a iya kawar da ita ba, doka tana aiki ne ta hanyar kara tsadar aikata laifin.

Babu Wani Sarari da Ya Isa Faɗi

Labarin tatsuniya na dan fashin teku — mai walwala, a wajen doka, yana kashe dukiyarsa a tashoshin jiragen ruwa na duniya, ba tare da yi wa kowa hisabi ba — labari ne kawai a daidai lokacin da abin ke faruwa. Masana tarihi sun yi amannar cewa a lokacin da wannan aiki ya fi kamari — a shekarun 1716 zuwa 1726 — sama da yan fashin teku 4,000 suka mamaye tekun Atlantic. Matsakaicin shekarunsu ya kasance 27 — daidai da na tsofaffin ma'aikatan jirgin ruwa na kasuwanci, don haka matasa ne ke shiga cikin aiki mai hadarin gaske wanda a kididdigance yawan wadanda ke tsira yake da karancin gaske — mutuwarsu na zuwa da wuri bayan sun fara daukar takobi ko daga anga wanda hakan ba ya barin lokaci don jin dadin komai.

Henry Every misali ne da aka fi fassara shi a matsayin wanda ya yi nasara. Every ya kama Ganj-i-Sawai a 1695 — babban jirgin ruwan sarkin Mughal — kuma ya sace dukiya mai daraja tsakanin £325,000 zuwa £600,000. Lamarin ya haifar da daya daga cikin farautar mutane ta teku ta farko da aka taba hada kai a iyakokin kasa da kasa a tarihi. Labaran da suka fito daga baya sun nuna Every ya koma Ingila a matsayin mutumin da ya canza, yana rayuwa cikin talauci kasancewar dukiyar da ya samu ta haram ba ta da amfani idan kowa ya san ta James Every ce. Kuma hakan ya faru ba tare da wani nazarin blockchain ba; tazarar da ke tsakanin sacewa da samun damar amfani da kudin ta kasance mai wuyar sha'ani.

A halin yanzu, dan fashin tekun zamani da ke amfani da cryptocurrency yana fuskantar irin wannan matsala. Walat-walat takwas da ba na TRON ba sun rike kudaden da suka fito na kimanin $900 million da ke da alaka da mulkin Houthi, inda wannan dabi'a ta boye suna ta bace a cikin watanni kadan sakamakon kokarin nazari na hadin gwiwa da TRM Labs, Elliptic, da OFAC suka yi. Yan fashin tekun da suka kwace MV Ruen a Disamba 2023 sun shiga hannun sojojin ruwa a watan Maris 2024 kuma an yi musu shari'a a Mumbai. Tsarin kudi na Houthi wanda ya dauki nauyin gangamin yaki da kayan Jan Teku na dala tiriliyan daya yana karkashin takunkumi mai tsauri da kuma bin sawun blockchain a ainihin lokaci

Tsarin iri daya ne:

Kodayake Bartholomew Roberts ya kwace jiragen ruwa sama da 400, bai taba jin dadin amfanin ko daya daga cikinsu ba.

Mutum hamsin da biyu aka rataye a shari'a guda daya daga cikin yan fashin teku 272 da aka kama a Cape Lopez bayan mutuwarsa.

Kusan dukkan manyan shugabannin yan fashin teku da suka yi aiki daga 1716 zuwa 1726 sun mutu ko kuma suna kurkuku a cikin shekaru goma.

Jack Sparrow jarumin fim ne kawai. Hakikanin tarihin yan fashin teku jerin sunayen mutane ne da aka rataye, Yawancinsu kisa ne na gaggawa da kuma a bainar jama'a wanda ke kawo karshen aiki da ya fi gajarta fiye da yarjejeniyar aiki. Ya tafi dan fashin teku da ya fi kowa nasara a kididdiga, Bartholomew Roberts a cikin shekaru uku; ma'aikatansa suka ratayu a cikin yan makonni a Cape Coast Castle da zarar ya mutu. Blackbeard ya kwashe shekaru biyu kacal. Kidd ya rayu har tsawon lokacin da za a mayar da shi London don kisa. Wadanda suka zama daban da ka'ida, mutane kamar Henry Every da suka tsere daga kamuwa, sun musanya dukiyar da suka sata da rayuwar talauci da boye suna na dindindin — wani makoma daban, amma ba mafi kyau ba. Fasaha tana canzawa. Lissafi ba ya canzawa.

Matsalar da dan fashin teku ke fuskanta ta kasance gaskiya ga Blackbeard da Black Bart: ko kudin fansa ya bi ta hanyar dillalin hawala ko walat din TRON, don ya yi amfani dole ne a kashe shi, kuma mayar da kudin sata mai amfani yana nufin barin sawu. Wannan sawun ya kai zuwa Execution Dock a karni na sha bakwai da sha takwas. To, tashar ta canza adiresoshin jirgin ruwa a yanzu. Amma wadanda suka yi watsi da darasin suna karewa a hanya guda.

Babban abin lura a aikace abu ne mai sauki ga mai amfani da crypto na yau da kullun, wanda ba shi da alaka da kowane daya daga cikin wadanda aka ambata a sama face kawai yana tura USDT a TRON kuma ya fi son kada ya biya kudi fiye da kima a kansa: Netts wani aggregator ne na Energy a ainihin lokaci wanda ke hulda da sarrafa bayanai daga masu samar da TRON Energy sama da 20 — ciki har da Netts, SoHu, CatFee, JustLendDAO, Feee.io, da sauran su da ke nuna kwatancen farashin TRON Energy a ainihin lokaci domin ba kowa damar siyan TRON Energy cikin sauki - yana kwatanta dukkan kasuwar a cikin tsari guda daya maimakon duba kowane sabis daban-daban. Dandalin kuma yana ba da API don wakilci ta atomatik ga masu kirkira da masu amfani da yawa da ke sarrafa Energy a babban sikelin.