Iko kan Tunanin Kudi — Dalilin da ya sa Kirifto ke Sake Fasalta Dokokin

Waye ke da ikon yanke shawarar abin da kuɗi yake? Haƙƙin buga kuɗi yawanci ya kasance na ƙasashe ne da babban bankunansu — kuma tare da wannan haƙƙin, ana samun iko akan hanyoyin rayuwar tattalin arziƙin ƙasashe. Wannan ikon ba kawai ikon ƙirƙirar takardu ba ne (takardun kuɗi), batun ƙirƙirar ƙimar kanta ne. Haka ma yake ga kuɗaɗen ajiya na duniya — ƴan kuɗaɗen da gwamnatoci a faɗin duniya ke adana ƙima da su, waɗanda kuma suke tallafa wa cinikayya da harkokin kuɗi na duniya. Ikon buga kuɗin ajiya na duniya shi ne ikon mulkar tattalin arziƙin duniya, kuma dauloli sun yi yaƙe-yaƙe dominsa tun fil azal.

Kuɗi da kansa wata yarjejeniya ce ta zamantakewa, wani yaudara da aka amince da shi ko kuma tsarin amincewa da takarda, ƙarfe, da lambobin dijital — tare da ƙarancin ƙima ta asali; yaudara ce da dukkanmu ake yi mana. Ko kuma kamar yadda Voltaire ya ce, “Takardar kuɗi a ƙarshe tana komawa zuwa ga ƙimarta ta asali — wato sifiri.” Ko Real na Spain ne, ko Guilder na Dutch, ko Pound Sterling na Biritaniya ko kuma Dalar Amurka — kasancewa da matsayin kuɗin ajiya na duniya ya yi amfani ga ikon siyasar ƙasa da kuma fifikon harkokin kuɗi. Amma gatan bugawa (ko ƙirƙira ta hanyar dijital) na kuɗin ajiya na duniya ya wuce kawai bayanin fasaha: wani mataki ne na tasirin duniya da kuma hanyar tantance makomar ƙasashe.

Hannun Ƙarfe na Mulkin Mallaka na Harkar Kuɗi

Sakamakon yaƙe-yaƙen duniya guda biyu, ƙarni na 20 ya kasance lokacin rikici na nuna ƙarfi don mamaye tattalin arziƙi ta hanyoyi da dama — a jigon sa, akan wanda ya kamata ya buga kuma ya sarrafa kuɗi. Miliyoyin mutane sun mutu ba don akida ba, ko yanki, amma a cikin fafutukar neman takardun wane ne aka buga da tambarin wane ne za a ɗauka a matsayin mai ƙima. Masu lura da tarihi a cikinmu ba su jahilci wannan ba. Ƙara da hakan sanannen kalaman Mayer Amschel Rothschild "Ka ba ni ikon sarrafa kuɗin ƙasa kuma ban damu da wanda ke yin dokokinta ba." A.K. Chesterton, 1946 — “Kuɗi za a iya fahimtarsa ne kawai ta fuskar iko. A hannun mai sayayya, iko ne akan kayayyaki." "A hannun mai jari mai ƙirƙira, iko ne akan hanyoyin samar da kayayyaki. A hannun mai jarin kuɗi, ko mai bayar da bashi, ba wai kawai iko ne akan masu ƙera kaya da masu amfani da su ba, har ma da iko akan ƙasashe da gwamnatocinsu.

Sai dai kuma, fafutukar neman ikon sarrafa kuɗi ta riga ta sauya duniya. Kuɗin Silver Real na Daular Spain wanda aka ƙera daga arzikin Sabuwar Duniya yana ɗaya daga cikin kuɗaɗen farko na duniya baki ɗaya da aka amince da su, kuma ya zagaya a kan madaidaiciyar hanya tsakanin Manila da London. Dutch Guilder ne ya biyo baya, wanda ya dogara da ƙarfin mamayar da ƙasar Netherlands ta yi wa kasuwanci da harkokin kuɗi na duniya. Wani kuɗi mai ƙarfi da tabbas a ƙarni na 19 shi ne British Pound Sterling na Birtaniya — wanda ƙarfinsa ya samo asali ne daga gagarumar rundunar sojin ruwa ta Royal Navy da kuma faɗin Daular Birtaniya. Amma asarar da aka yi a yaƙin duniya guda biyu da kuma bunƙasar tattalin arzikin Amurka ya sa dalar Amurka ta doke fam (pound) a matsayin jagoran kuɗi kafin tsakiyar ƙarni na 20. Waɗannan sauye-sauye sun wuce kawai al'amuran kuɗi; sun kasance sake fasalin ikon duniya ne kwatsam wanda galibi ke zuwa da rikici, hargitsi, da sake zana taswirorin duniya.

Kuma a tarihi, babu mafita daga wannan tsarin. Kuɗinsa ya kasance kamar katanga ce wadda ƙofofinta ke da ƙariya mai ƙarfi ta doka, kuma ake gadinsu da barazanar ɗaukar fansa. Yin tawaye ga ikon mallakar kuɗi na jiha, a ma'anance, ƙalubalantar hukuma ne, wanda a aikace yake matsayin cin amanar ƙasa. Dokokin sun kasance masu tsauri da rashin sassauci, kamar sandunan ƙarfe waɗanda dukkan ƙarfin danniya na jiha ke tsare ka a bayansu. Yanzu, yi la'akari da makomar ƙasashe waɗanda kuɗaɗensu suka taɓa mulkar duniya. Kuma wannan kifar da Silver Reals na Spain — kuɗin daular farko ta duniya, wadda aka gina a kan azurfa daga yankunan Amurka — bai dore ba yayin da daular ta rasa ɗaukakarta. Dutch Guilder: Lokacin faɗuwar zamanin zinare na kasuwancin Holland, sa'ilin da Birtaniya ke jan ragama da Daularsu wadda “rana ba ta taɓa faɗuwa a kanta”." Tasirin Birtaniya ya ragu sakamakon haka, kuma bayan Yaƙin Duniya na Biyu, dalar Amurka ta maye gurbin fam. Dukkan waɗannan canje-canje ne masu girman gaske a ikon duniya, kuma duka sun tabbatar da darasin cewa mallakar kuɗi lallai mallaka ce — idan ma ba lallai na daular ba ne, to aƙalla na mutane da yawa ne masu shi.

Tsadar saba wa doka tana da yawa. A Birtaniya ta ƙarni na 18, yin kuɗin jabu laifi ne da ake hukuntawa da kisa — ma'ana za a rataye wanda ake zargi.

A duk faɗin Amurka, duk wani ƙoƙari na ƙirƙirar kuɗaɗe masu zaman kansu ko ra'ayoyin da ke takara da dala an murƙushe su da dogon zaman gidan yari. Kuma saboda gwamnati tana da ikon mallakar kuɗi ita kaɗai, tana iya tilasta hakan ba kawai a kotu ba har ma da bindiga. Ko a ƙarni na 21, yunƙurin ƙirƙirar kuɗaɗen intanet ya fuskanci matsin lamba daga hukumomi, ƙwace kadarori, da zaman gidan yari. Saƙon a bayyane yake: kada ka karya dokokin kuɗi.

Juyin Juya Halin Dijital Ya Kasance Abin Da Ba Za A Iya Tunaninsa Ba

Daga wannan tarihin na ƙarnuka, idan ma ba shekaru dubu ba, na tattara iko a wuri guda (centralization), samun kuɗin da ba shi da cibiya (decentralized money) ba kawai juyin juya hali ba ne; abu ne da ba a taɓa tsammani ba. A kowane lokaci a tarihi, wani abu kamar Bitcoin da an murƙushe shi tun kafin ya fara. Wanda ya ƙirƙira shi — wanda ya yi amfani da sunan Satoshi Nakamoto — da ya zama abin nema ruwa a jallo, kuma wataƙila ya fuskanci mafi tsananin hukunci.

Duk da haka, a shekarar 2009, Bitcoin ya bayyana. Shi ne na farko da ya warware tsohuwar matsala a kadarorin dijital: kashe kuɗi sau biyu (double-spend) ba tare da dogara ga wata hukuma ta tsakiya ba. Ya kasance babban sauyi ne, juyin juya halin da aka ƙaddamar a asirce tare da takardar bayani (whitepaper) da wasu lambobin sirri na farko (genesis code). Ya samar da tsarin tura daraja wanda ba ya ƙarƙashin kowace gwamnati, ba shi da wani sarki a kansa, kuma ba ya bin umarnin babban banki.

Bitcoin ya buɗe kofofin sabbin fasahohi masu yawa. Ba da daɗewa ba, hakan ya rikide zuwa ayyuka kamar Ethereum da kwangiloli masu basira (smart contracts), waɗanda suka sanya wannan ra'ayi na kuɗi mai sarrafawa a kan blockchain kuma suka kafa harsashin wani abu da ya yi kama da sabon tsarin hada-hadar kuɗi na duniya wanda ba shi da cibiya guda (decentralized). Bayan haka, sai muka sami tsayayyun kuɗaɗen intanet (stablecoins); misali USDT a kan hanyar sadarwa ta TRON, tare da kwanciyar hankali na kuɗaɗen gwamnati (fiat) kamar Dalar Amurka don tsallaka iyakoki cikin sauri fiye da kowane lokaci, kuma ta wasu hanyoyin yana sauƙaƙa hada-hadar kuɗi fiye da tsabar kuɗi kanta. Wannan kwararar kirkire-kirkire, wadda duka ke faruwa a wajen hanyoyin ikon gargajiya, ta fi abin da tsohuwar duniya ta shirya wa.

Nasarorin fasaha na fasahar blockchain — littattafan lissafi na bai-ɗaya (shared ledgers), tsaron sirri na lissafi (cryptographic security) da yarjejeniyar amincewa (consensus protocols) — sun ba da damar samar da wani sabon nau'in amana wanda ba ya dogara ga masu shiga tsakani kamar gwamnatoci ko bankuna. Kasuwar crypto ta hauhawa sosai, inda ta cika da dubban sabbin ayyuka, tokens, da aikace-aikace masu zaman kansu (decentralized applications). Kwangiloli masu basira na Ethereum suna ba da damar ƙirƙirar dukkan tsarin hada-hadar kuɗi ba tare da masu shiga tsakani ba — bayar da rance, karɓar rance, ciniki, da inshora. Karuwar sha'awar DeFi da kuma amfani da tsayayyun kuɗaɗe (stablecoins) kamar USDT a kan hanyar sadarwa ta TRON a babban sikelin sune muhimman abubuwan da ke sauƙaƙa tura kuɗi tsakanin mutum da mutum da kuma tura kuɗi zuwa ƙasashen waje nan take, wanda ke kowa da kowa kuma ba ya buƙatar izinin hukuma. Game da USDT a kan hanyar sadarwa ta TRON, tura kuɗi ya zama wani ɓangare na harsashin samar da kwararar kuɗi (liquidity) na crypto a duniya kuma ya kafa ma'aunin inganci wanda tsoffin tsarin banki ba za su iya kaiwa gare shi ba.

Kalubalantar Tsohon Tsari

Kuɗin intanet (Cryptocurrency) wani abu ne da ke ƙalubalantar hukumomin da suka mamaye ikon kuɗi a baya. Duk lokacin da wani a wani wuri a duniya ya yi mu'amala da wani ba tare da buƙatar mai shiga tsakani ba, iko yana fita a hankali daga hannun tsoffin masu tsaron ƙofa.

Duk lokacin da mai tsara shirye-shiryen kwamfuta ya ƙirƙiri sabon sabis na kuɗi a kan hanyar sadarwa ta crypto, dole ne ya fara da ƙirƙirar sabon kuɗi gaba ɗaya sannan ya shawo kan kowa ya yi amfani da shi, ko ya dace da wannan takamaiman aikace-aikacen fiye da wani zaɓi ko a'a. Kuma wannan ne ya sa kasuwar crypto da ke tasowa yanzu ta fuskanci turjiya sosai.

Tunanin tsarin tura daraja wanda yake a buɗe, marar iyaka, kuma marar buƙatar izini, ba ya yi wa waɗanda suka manne wa iko da mulki daɗi.

Amma fafutukar ba ta ƙare ba. Crypto yana sake rubuta dokoki, amma littafin bai gama rubutu ba kuma har yanzu muna Babi na 1. Yana aiki, kamar yadda duk wanda yake lura sosai zai iya gani. Amma waɗanda ke da moriya a tsohon tsarin ba za su miƙa mulki ba tare da fafatawa ba. Za su so su yi ba'a, su mallaka, kuma su dakatar da wannan ci gaban a kowane lokaci. Muna karanta hakan a labarai kowace rana. Yan siyasa waɗanda ba su da masaniya ko kaɗan kan abin da blockchain da ɓoye bayanan sirri (encryption) suke nufi, suna son mayar da shi abin zargi a matsayin hanyar masu safarar miyagun ƙwayoyi, suna yin watsi da cewa har yanzu ana yin manyan ayyukan laifi ta amfani da tsofaffin kuɗaɗen takarda. Gwamnonin bankunan tsakiya galibi suna cikin gaggawa don gabatar da CBDCs ɗinsu (kyarkeci a cikin fatar tumaki) a matsayin mafita don ƙarin sa ido da iko da aka yi wa kwalliya a matsayin ƙirƙira. Suna aiki don tsaron ƙofar tsarin kuɗi domin ya yi wa kamfanonin crypto da abokan cinikinsu wahala su sami asusun banki, kuma ya yi wa masu amfani wahala su tura kuɗi tsakanin tsohuwar duniyar kuɗi da sabuwar.

Kafafen yaɗa labarai sukan fi nuna haɗari da matsaloli a fannin crypto, yayin da suke yin watsi da ƙirƙira da fa'ida. Amma, duk da waɗannan yunƙurin, yawan karɓuwar sa yana ƙaruwa. Manyan bankuna na nuna sha'awa sosai yayin da a ƙarshe suka fara ba da sabis na adana (custody) da cinikin crypto, ana ƙirƙirar sabbin kayayyaki — kuma ƙasashe kamar El Salvador sun zama masu dogaro da juna da Bitcoin.

Ci gaban da Ba Shi da Tsayawa

Amma wannan tafiyar ba ta da tsayawa duk da waɗannan matsalolin! Tarihi ya nuna mana misali makamancin wannan. 'Yan siyasa da sojoji, waɗanda koyaushe suke ƙarƙashin ikon masu hannu da shuni (aristocracy), an yi amfani da su don danne mutane domin su ci gaba da rayuwa yadda wasu daga cikinsu suka daɗe suna jin daɗi, yayin da yawancin mutane ke wahala a ƙarƙashin tsarin da ke cika aljihun mutane kalilan kawai. Sun kuma kyamaci rukunin 'yan kasuwa masu tasowa da sabbin masana'antu da ke sauya fasalin al'umma. Sun kafa dokoki, sun yi yaƙe-yaƙe don kare ikonsu, amma ba su iya dakatar da sauye-sauyen da ke tafe ba. Duniya ta canza, kasuwanci ya saba da sabon yanayi, kuma tsarin da aka gina akan jari da masana'antu ya maye gurbin tsohon tsarin. Yaƙinsu ya kasance wanda ba za su iya yin nasara ba, domin suna yaƙi ne da kwararar tarihin kansa.

Sakamakon ba zai bambanta ba ga waɗanda ke ƙoƙarin yaƙar yaɗuwar kuɗi. Masu hannu da shuni na yau, galibi, sun ƙunshi masu tsaron tsohon tsarin kuɗi waɗanda ke manne da duniyar da ke rugujewa. Suna iya kawo cikas, kuma suna iya yaɗa FUD, kuma suna iya jinkirta abubuwa — amma a ƙarshe babu yadda za a iya dakatar da shi. Muradin samun ikon mallakar kuɗi na kashin kai (financial self-sovereignty) yana da ƙarfi sosai. Dangane da inganci, gaskiya, da samun dama a duk duniya, cryptocurrency babban ci gaba ne akan tsohon tsarin mai tsada da wariya. Ba za ka iya mayar da wannan aljanin cikin kwalba ba.

Akwai babban ƙarfin gwiwa da ke bayan cryptocurrencies a yanzu. Jimillar darajar kasuwar crypto ta duniya ta haura dala tiriliyan 2.5. Cryptocurrencies sun zama hanyar tsira ga mutane a wuraren da ake fama da hauhawar farashi mai tsanani (hyperinflation) ko takunkumin zirga-zirgar kuɗi, wanda ke ba su damar adana darajar kuɗinsu da yin sayayya da ba za ta yiwu ba idan ba su ba.

Karuwar tura USDT a hanyoyin sadarwa kamar TRON ya ba mutane a kasashe masu tasowa damar samun kadarorin da darajarsu ke da alaƙa da dala ba tare da bukatar bankin gida ba. Ya rage shingayen ka'idoji na samun masu amfani, aƙalla da zarar sun shiga duniyar TRON ta Energy da ake iya hayar sa da kuma USDT tare da kudaden hada-hada.

Kirkirar Sabuwar Duniyar Kudade

Kuma yayin da wannan sabuwar duniyar kudi ke kafuwa, tana cike da kirkire-kirkire masu amfani wadanda ke magance matsaloli na zahiri tare da yada tsarin. Daya daga cikinsu shi ne Kayan Aikin Tura USDT na Netts — yana magance abin da ke bayyana a matsayin karamin kalubale amma a zahiri yana iya zama mai matukar bata rai a cikin hanyar sadarwa ta TRON. Yawancin masu amfani suna cikin wani kangi — ba sa iya biyan kudaden hada-hada ko ma samun Energy (TRX) da za su yi amfani da shi wajen tura USDT dinsu. Kudaden su sun daskare ke nan.

A al'adance, mafitar tana da wahala. Domin mai amfani ya yi hakan, zai bukaci ya nemo dan karamin TRX daga kasuwar canji sannan ya tura shi zuwa walat dinsa. Daga nan kuma, akwai matakai da dama da ke sa abubuwa su yi wahala da kuma jinkiri. Netts ya magance wannan matsalar cikin sauki. Yana ba masu amfani damar yin ajiyar USDT ta hanyar biyan kudin hanyar sadarwa kawai, sannan yana tallafawa hada-hadar USDT. Wani bangare na wannan shi ne cewa kayan aikin yana kula da dukkan tsarin bayan fage, inda za ka iya daukarsa a matsayin hayar Energy a madadin mai amfani don gudanar da wannan hada-hadar ba tare da sun taba rike TRX ba. Komai yana tafiya ne ba tare da tangarda ba kuma cikin tsaro.

Mafitar Netts ta wuce kawai dabarar fasaha — wani haske ne na yadda makomar harkar kudi ba tare da cikas ba za ta kasance. Ta hanyar cire bukatar rike TRX da kuma ba masu amfani damar biyan dukkan kudade da USDT, Netts ya kawar da daya daga cikin manyan abubuwan damuwa a cikin tsarin TRON.

Misali, hidimarsa tana gudana ne kai-tsaye kuma an tsara ta ne don sababbin shiga da kuma kwararru. Haka kuma, hanya ce mai ban sha'awa ga sana'o'i don biyan kudin hada-hadar kudi, tare da samar wa abokan ciniki kwarewa mai sauki ba tare da wata matsala ba.

1. Tura USDT dinka a cikin hanyar sadarwa ta TRON ba tare da bukatar kowane TRX ko Energy ba. Biya kudin kwamishina da USDT, sannan ka gudanar da tura kudi cikin sauki, cikin tsaro, kuma ba tare da wani ya rike maka kudin ba (non-custodial).

2. Yi bankwana da "Energy Wall" — Netts ne ke tantance adadin Energy din da ya dace gare ka kuma ya kammala hada-hadar kudinka.

3. Ana iya amfani da shi tare da walat dinka ta TronLink. Babu dillali: babu kai-kawo tsakanin walat-walat da dama.

Tare da bunkasar kasuwar crypto, kayayyaki kamar Netts suna samar da sabbin hanyoyi wajen amfani da kadarorin dijital wadanda suka fi tsaro da kuma saukin samu. Tsohuwar duniyar kudi ta kasance cike da masu tsaron kofa, shinge, da kuma wariya. Kuma sabuwar duniya, wadda fasahar da ba ta karkashin ikon kowa da sabbin hanyoyin magance matsaloli ke tafiyar da ita, tana nan. Ana sake rubuta dokokin, kuma ba za mu taba komawa baya ba.